Psia Kalevala

Psia Kalevala, Mauri Kunnas, tł. Sebastian Musielak, Książkowe Klimaty 2026.

"Psia Kalevala" – fiński epos narodowy w brawurowy sposób zreinpretowany przez Mauriego Kunnasa bawi od pierwszych stron. Mityczni bohaterowie wpasowani w psie osobowości, absurdalny żart, szybkie zwroty akcji i błyskotliwe nawiązania do sztuki. Dawno nie czytałam czegoś tak ekstrawaganckiego.

 Oparta na ludowej tradycji ustnej "Kalevala" formę eposu uzyskała dopiero w połowie XIX wieku za sprawą Eliasa Lönnrota. Od tego czasu kilkukrotnie ukazywała się w języku polskim, niestety przeważnie w słabym przekładzie za pośrednictwem innych języków. W latach 60. opracowaniem eposu na potrzeby dzieci zajęła się Janina Porazińska. Książka ukazała się w słynnej serii ze smokiem wydawnictwa Nasza Księgarnia, ale nie zdobyła zbyt dużej popularności. "Kalevala" wraca do polskich dzieci po ponad pół wieku w żartobliwej formie prozatorskiej wzbogaconej drobiazgowymi ilustracjami autora. Dostosowany do wrażliwości młodego odbiorcy retelling eposu do stworzenia wciągającej fabuły wykorzystał atrakcyjne wątki dalekich wypraw, miłosnych podbojów, magicznych artefaktów i czarodziejskich mocy.

Kunnas zabiera nas do świata psów, wilków i kotów. Fabuła wydaje się nieco łagodniejsza, gdy w licznych potyczkach szkody ponoszą uparte psy, głupie koty albo bezwzględne wilki. Czarownik Väinämöinen potrafi stoczyć pojedynek na pieśni, kowal Ilmarinen umie wykuć magiczny młynek sampo, który zapewnia dobrobyt, a kot Lemminkäinen cudem wychodzi z każdej opresji. Do tego mocne kobiece postacie stanowią szczególny akcent opowieści. Kunnas okrasza historię dynamicznymi rysunkami, w których liczy się detal, żart i przerysowanie. Ta książka wciąga jak silne tornado i trzyma do ostatniej strony, gdzie nieoczekiwanie serwuje niesztampowy finał.

Autor pokusił się również o ciekawy zabieg artystyczny. W swoich rysunkach odważnie nawiązał do dobrze znanych fińskiemu odbiorcy obrazów XIX wiecznego malarza Akselego Gallen-Kallela. Obrazy inspirowane "Kalevalą" stanowiły w twórczości artysty ważny manifest patriotyczny. Ta  oryginalna inspiracja i świetny przekład Sebastiana Musielaka stanowią dodatkowy cenny walor książki.