1/02/2014

O Stephenie Hawkingu, czarnej dziurze i myszach podpodłogowych


O Stephenie Hawkingu, czarnej dziurze i myszach podpodłogowych
Katarzyna Ryrych
Wydawnictwo Literatura 2013
















O Stephenie Hawkingu wiem niewiele, stąd z nieukrywanym entuzjazmem zabrałam się do czytania. Pierwsza, druga, trzecia strona, pierwszy, drugi trzeci rozdział, a po Hawkingu ani śladu. O co chodzi? W tytule wyraźnie napisano, że ma być o Hawkingu i rzecz jasna o czarnej dziurze, pomijając myszy, na których nieszczególnie mi zależało, czułam się zaproszona do konkretnej tematyki. Nic bardziej mylnego. Mijał rozdział za rozdziałem a ja nadal tkwiłam w Polsce zamiast w Wielkiej Brytanii, czytając o polskich dzieciach, zamiast o genialnym fizyku. Chwilę trwało zanim pogodziłam się z sytuacją i dałam książce nową szansę.

Mimo wszystko istnieje pewna subtelna nić zależności, która łączy opowieść Katarzyny Ryrych z wyczekiwaną przeze mnie postacią Stephena Hawkinga. Podczas dalszej lektury cały czas próbowałam szukać jej na różnych poziomach interpretacji, aż do momentu, kiedy przeczytana w Sieci wypowiedź autorki, sprowadziła mnie na ziemię. Próżny trud, bo chodziło jej po prostu o sposoby radzenia sobie z niepełnosprawnością. Po raz drugi poczułam się zawiedziona  i po cichu pomyślałam sobie, że sympatyczną bądź co bądź książkę uratowałby nieco mniej obiecujący tytuł.

"O Stephenie Hawkingu..." ma dla mnie mimo wszystko o wiele szerszy wydźwięk niż zasugerowała autorka. To przede wszystkim książka o pięknej przyjaźni między kilkulatkiem i jego starszym, niepełnosprawnym bratem, na marginesie której rozgrywają indywidualne historie obu bohaterów.  Przezwyciężanie swoich słabości dotyczy w tym przypadku nie tylko choroby, ale również zwykłych ludzkich ułomności charakteru, strachu, rezygnacji. Nie mam wątpliwości, że relacja jaka łączy obu chłopców powoli buduje ich pewność siebie, pozwala przekraczać granice, daje siłę i odwagę do wychodzenia na zewnątrz, nawiązywania nowych relacji, stawania na straży swoich planów i opinii. Czarna dziura jest niejako ucieleśnieniem ich słabości. Czyha  pod łóżkiem, wymaga dokarmiania, porywa zapodziane przez przypadek przedmioty, ale jednocześnie sama boi się, że zostanie zdemaskowana. Czy istnieje naprawdę, czy tylko w głowie głównego bohatera?

Książka zdobyła pierwszą nagrodę w kategorii wiekowej 6-10 lat, w tegorocznym Konkursie im. Astrid Lindgren.

12/31/2013

10 noworocznych życzeń Małej czcionki

W małoczcionkowym, rodzinnym gronie zeszło nam się na noworoczne życzenia. Koniec roku to nie tylko świetna okazja do podsumowań (jednak ile można, przecież cały rok rozmawiamy o tym, co się udało bądź też nie!), ale również patrzenia w świetlaną, wydawniczą przyszłość. Pora więc pomarzyć. Okazało się, że małoczcionkowcy noszą w sobie wcale nie mało noworocznych książkowych życzeń. Ja niezmiennie chciałabym kupić "Oto jest Londyn" Miroslava Šaška, na który czekam w napięciu od wczesnej jesieni. Miałam go już nawet w wirtualnym koszyku, ale kilka razy otrzymywałam komunikat, że "dystrybutor poinformował nas o przesunięciu daty premiery pozycji". Szanowny Wydawco, mam nadzieję, że luty 2014 będzie już ostatecznym terminem!

Zacznijmy jednak od początku. Potraktujcie te życzenia z przymrużeniem oka lub na serio, jak kto woli.
1. Od Wydawnictwa Literatura moje dzieci chciałyby w nowym roku otrzymać "Kocie historie" Tomasza Trojanowskiego z nowymi ilustracjami. Najstarsza proponuje współpracę z Emilią Dziubak. Tragizm pierwotnego wydania zmusza nas do korzystania wyłącznie z nagrań audio...
2. Mamy nadzieję, że Oli Woldańskiej-Płocińskiej uda się wydać "Na straganie" vel "Pan Jan dla młodych wegetarian".
3. Ponieważ podjęliśmy w tym roku kolejną nieudaną próbę przeczytania "Mary Poppins", mamy propozycję dla Pawła Beręsewicza - Irena Tuwim czeka na godnego następcę.
4. Robert Ingpen zrobił w tym roku zawrotną karierę w naszym domu. Najstarsza wzdycha do niego regularnie. Czekamy na "O czym szumią wierzby" Kennetha Grahame'a.
5. Wszyscy mieli mnóstwo propozycji, jakim tematem mogliby się zająć w tym roku Aleksandra i Daniel Mizielińscy. Stanęło na tym, że najbardziej by się przydał Atlas Polski.
6. Tomek wymarzył sobie "Uwaga, budowa!" w wersji przyrodniczej, czyli o zakładaniu ogrodów.
7. Mamy też nadzieję, że Iwona Chmielewska nie zapomni o nas w tym roku. Czekamy z niecierpliwością na "Oczy". Marzy nam się również zbiorek wierszy Tuwima z ilustracjami Chmielewskiej, na podsumowanie roku poety.
8. "365 Penguins" z ilustracjami Joelle Jolivet oraz "The Snowman" Raymonda Briggsa to nasze propozycje wydawnicze na zimę 2014.
9. Liczymy też na nowe, książkowe i okołoksiążkowe kalendarze adwentowe.

Pozostając w nadziei na spełnienie choć części z powyższych marzeń, życzę wszystkim wspaniałego, zaczytanego nowego roku.

12/26/2013

Wysypało się z worka


Posypało się z mikołajowego worka książkami, tymi od dawna oczekiwanymi i zupełnie niespodziankowymi. Szczególnie zaskoczyły i ucieszyły nas te podarowane przez Najstarszą, która w tajemnicy wybrała i kupiła coś dla każdego członka rodziny. Okazało się, że bez pudła trafiła w gusta i pokazała, że nie gorzej niż stary Mikołaj orientuje się, czym ucieszyć najbliższych.

Aż korciło, żeby obśmiany na prawo i lewo stosik książkowy zaprezentować na Małej czcionce. Może to i małostkowe, może trąci niepotrzebną egzaltacją, ale świąteczna radość może czasem pobrzmieć w mniej wyszukanej formie. Wybaczcie.

Sadzonka ze spontaniczną radością przyjęła przede wszystkim "Babo chce" - prezent od siostry. Oczywiście Babo przyćmił harmonijkową, zimowo-wiosenną "Ulicę Czereśniową", chociaż po cichu mam nadzieję, że gdy minie szał konika na biegunach, który od Wigilii mieszka pod naszą choinką, przyjdzie też czas na obrazkowe szaleństwo.

Tomek powoli obchodzi Lassego i Maję, cały czas mając nadzieję, że ktoś nieopatrznie przeczyta mu długo wyczekiwaną część i nie będzie musiał tego robić samodzielnie. My z równą nadzieją czekamy na to drugie.

Najstarsza, jak można było się spodziewać, znalazła już sobie przytulny kąt i razem z Felixem, Netem i Niką jest już tam, gdzie ja będę za kilka dni, gdy wymięty do nieprzytomności egzemplarz trafi już w moje ręce.

12/24/2013

Wesołych Świąt






"- Mamusiu! Zbudź się! - zawołał Muminek przerażony. - Stało się coś strasznego! To się nazywa Wigilia!
- Co chcesz przez to powiedzieć? - spytała Mama wysuwając pyszczek spod kołdry.
- Nie wiem dokładnie - odpowiedział Muminek. - Ale nic nie jest przygotowane i coś przepadło, i wszyscy biegają jak zwariowani. Może to znowu powódź".

Opowiadania z Doliny Muminków, Tove Jansson

12/22/2013

Paskudki słowiańskie

 Paskudki słowiańskie
 Magdalena Mrozińska
 il. Maria Dek
 Wydawnictwo Myślanki 2013










Najstarsza już na początku podstawówki do perfekcji opanowała znajomość greckiej mitologii. Podczas gdy ja w młodości męczyłam "Mitologię" Parandowskiego, ona miała do dyspozycji zestaw audiobooków z mitami w opracowaniu Grzegorza Kasdepke i wciągającą serię powieści o przygodach Percy'ego Jacksona - greckiego herosa o amerykańskich korzeniach. Ja swoją fobię mitologiczną, za sprawą Aleksandra Gieysztora i jego niedoścignionej "Mitologii Słowian", dopiero w liceum przekułam na fascynację wierzeniami słowiańskimi. Brakuje niestety młodzieżowej serii o naszych rodzimych tradycjach mitologicznych, stąd ciemna plama na tym polu w świadomości Najstarszej. Wprawdzie w zeszłym roku nakładem wydawnictwa BOSZ ukazał się "Bestiariusz słowiański", ale ten pięknie ilustrowany słownik pojęć, kierowany jest raczej do dorosłego czytelnika.

Z zaciekawieniem powitałam więc "Paskudki słowiańskie", które jak się szybko okazało wcale paskudne nie są. Wręcz przeciwnie, książka zwłaszcza w warstwie graficznej niesie ze sobą niepowtarzalny klimat, inspiruje, zaskakuje. "Paskudki" swoich czytelników znajdą jednak wśród kilkulatków, dlatego rówieśnicy Najstarszej muszą jeszcze poczekać na swojego słowiańskiego Percy'ego Jacksona. Póki co, pozostaje zadowolić się "Kajkiem i Kokoszem". "Paskudki" otwierają jednak nowy rozdział, w literaturze dla dzieci. Dają nadzieję, że ten zbiorek rymowanek dla najmłodszych rozwinie się z czasem w szerszy słowianofilski nurt.

Bohaterowie książki przedstawiają się bliżej w słowniczku na końcu tomiku. Jest ich dziesięciu: błędnik, dytko, gnieciuch, kłobuk i inni. Każdy z nich pełnił odrebną rolę w wyjaśnianiu zjawisk, które dla dawnych Słowian były trudne do zrozumienia. Płanetnicy kierowali chmurami, Wietrznica przynosiła wiatr, Mamuna podmieniała różne rzeczy. Swojsko brzmiące nazwy pozwalają szukać analogii między imionami a rolą jaką pełniły, wskazują na istotne elementy tamtego świata, związane głównie ze zmianami pogody i światem natury. Rymowanki, które składają się na zbiorek "Paskudków słowiańskich" nie niosą ze sobą poetyckiej głębi. Na dłuższą metę może nużyć ich jednostajny rytm i raczej nie sposób przeczytać całości od deski do deski. Urozmaicają je z powodzeniem nastrojowe ilustracje i wysmakowana typografia.



12/20/2013

Kapitan


Przedświąteczny szał jeszcze się u nas nie zaczął. Zakupy, sprzątanie, sałatka, sernik, śledź i inne wiktuały dopiero przed nami. Nawet nasza choinka stoi jeszcze gdzieś na choinkowym straganie i czeka, czeka, czeka... O Świętach przypominają spotkania opłatkowe w instytucjach edukacyjnych, mejle z życzeniami od znanych i nieznanych oraz kalendarz adwentowy, który nieuchronnie zbliża się do końca. Tymczasem my, nie poddając się zbiorowej histerii, sięgamy po planszówki.

Kapitan to gra, która regularnie wywołuje u mnie nostalgiczne drżenie serca. Niesie ze sobą klimat lat 80. oraz świadomość, że żeby przystąpić do gry potrzeba dobrych kilku minut przygotowań. Faktycznie, jak na tamte czasy gra obfitowała w dodatkowe elementy, które wymagają posegregowania i starannego ułożenia. Na moich dzieciach nie robi to już żadnego wrażenia, biorąc pod uwagę, że przygotowanie byle jakiej współczesnej gry zabiera swobodnie dziesięć minut, a przypomnienie sobie wszystkich reguł kolejne dziesięć. Ostatnio odnoszę wrażenie, że możliwie największe skomplikowanie reguł dobierania kart i ruchów pionków jest ambicją niektórych twórców gier. Dobitnym przykładem jest dla mnie Grunwald, a ostatnio Łazienki Królewskie, w które nie sposób swobodnie grać, bez ciągłego odwoływania się do instrukcji, o podliczeniu punktów na koniec, już nie wspominając.

Kapitan, jak przystało na peerelowską grę dla dzieci nie stwarza wielu barier. Mimo to sześciolatkowi gwarantuje spokojną rozrywkę, w której o wszystkim decyduje rzut kostką. Poruszając pionek po planszy, zbieramy karty z obrazkami, kompletując tym samym swój zestaw czterech statków (parowiec, kuter, żaglowiec, pasażerski). Kto pierwszy ułoży kompletny zestaw, wygrywa. Rozgrywkę urozmaicają dodatkowe karty, które pomagają (bezbłędna nawigacja, doskonałe warunki atmosferyczne) lub przeszkadzają (sztorm, zderzenie statków) w osiągnięciu celu.

Wygląda na to, że upływ czasu nie pozbawił gry tych zalet, które doceniałam sama, będąc kilkulatkiem. Dziś ma w sobie dodatkowo ten retro smaczek, który dzieci dostrzegają w szaroburych kostkach, instrukcji wydrukowanej na papierze z makulatury i pionkach, które niekoniecznie trzymają się przypisywanych im kolorów. W porównaniu z chińskim plastikiem wypadają blado. A może właśnie wręcz przeciwnie.


12/17/2013

How to Wash a Woolly Mammoth

How to Wash a Woolly Mammoth
Michelle Robinson
il. Kate Hindley
Simon & Schuster












Za każdym razem, gdy widzę na ulicy umorusanego w błocie golden retrievera, teriera, pudla albo innego przedstawiciela kudłatej psiej rasy, zastanawiam się, co robi jego właściciel po przyjściu do domu. Ponieważ mam na stanie tylko dwa krótkowłose koty, które na szczęście rzadko wymagają kontaktu z wanną, moje doświadczenie w codziennej higienie dużych włochaczów jest czysto teoretyczne. A co wtedy, gdy kąpieli potrzebuje prehistoryczny mamut i trzeba go wykąpać w zupełnie współczesnej łazience?

Ilustrowany przewodnik "krok po kroku" może się okazać niezastąpioną pomocą w tym trudnym choć radosnym przedsięwzięciu. Jak zwabić zwierzaka do wanny? Czy użyć podnośnika, a może wystarczy ciasteczko? Uwaga na pianę! Mamuty nie lubią piany w oczach! Potrafią uciec na drzewo, a wtedy... kąpiel trzeba zacząć od początku.

Przerażony wzrok mamuta mówi sam za siebie: zgadzam się na wszystko! A dziewczynka jest dla odmiany gotowa na wszystko i nie zawaha się nawet wtedy, gdy najskuteczniejszym sposobem okaże się po prostu wspólna kąpiel.

Dowcipne ilustracje i prosty tekst to jak zwykle niezastąpiony przepis na dobrą książkę dla najmłodszych. Mała bohaterka według nas wygląda bardzo swojsko. Przypomina nam postacie narysowane ręką Ewy Poklewskiej-Koziełło.

Komplet mamucich kosmetyków poraził nas różnorodnością! Mogłaby mu go pozazdrościć niejedna elegantka.







12/13/2013

Dzień Świętej Łucji


Powoli staje się naszym domowym zwyczajem obchodzenie Dnia Świętej Łucji. Nie mamy wprawdzie jeszcze wianka ze świeczkami, który Najstarsza mogłaby włożyć na głowę, ale o świcie śpiewamy Santa Lucia, pijemy kawę i zajadamy upieczone nocą szafranowe bułeczki. Taki magiczny poranek zdarza się tylko raz w roku.

Święta Łucja żyła w III w. we Włoszech. Zginęła podczas prześladowania chrześcijan, wcześniej wydłubując sobie oczy. Jej łacińskie imię oznacza światło. Dawniej wspomnienie świętej Łucji według kalendarza juliańskiego przypadało dwa tygodnie później niż obecnie, czyli dokładnie wtedy, kiedy noc jest najdłuższa a dzień najkrótszy. Nie jest to jak się powszechnie uważa święto wyłącznie szwedzkie. Tradycja ta silna była również na Podhalu. Tego dnia rozpoczynano przepowiadanie pogody na cały następny rok przez kolejnych dwanaście dni aż do Bożego Narodzenia.
Łucja jest patronką niewidomych oraz pisarzy. Szafranowe bułeczki nazywane są czasem oczami św. Łucji.



"Mama Mu na rowerze i inne historie"